Początek roku – szkolnego czy też kalendarzowego – to okazja do stawiania sobie nowych celów, do spisania postanowień. Wiem, wiem, ja też spisuję co roku: „będę liczyć kalorie” albo „będę więcej czytać.” Niewiele z tego wynika, bo po krótkim czasie wszystko wraca do normy. Ale czy to znaczy, że nie powinnam stawiać sobie wyzwań?

I czy stojąc przed maturalną klasą nie stawiam uczniom podobnych mało konkretnych wyzwań, typu „musicie więcej czytać, częściej mówić po angielsku, bardziej rozszerzyć zakres słownictwa”? I co z tego wynika?

A może trzeba spróbować innej metody?

Od wielu lat moi młodsi uczniowie na początku każdego semestru piszą w zeszytach swoje SMART goals. SMART goal, czyli „mądry cel” czyli sensowne wyzwanie.

SMARTgoal

O co w tym chodzi?

Krystian Kaczor na portalu Agile Coaching napisał w 2010 roku artykuł o SMART goals, tłumacząc założenia skrótu:

Reguła SMART w oryginale wygląda tak:

  • Specific
  • Measurable
  • Attainable/Ambitious
  • Realistic
  • Timely

Czyli

  • Specyficzny
  • Mierzalny
  • Ambitny
  • Realny
  • Terminowy”

Natomiast Maurice J. Elias na portalu edukacyjnym Edutopia, w swoim artykule z 2014 roku precyzuje niektóre terminy:

SMART goals are:

S = Specific
M = Measurable
A = Attainable
R = Relevant, Rigorous, Realistic, and Results Focused
T = Timely and Trackable

Widać więc, że w edukacji, w literce „R” ważna jest nie tylko realność (realistic) osiągnięcia celu, ale do jakiego stopnia cel jest istotny czyli przydatny (relevant) i dokładny (rigorous), czy jest nastawiony na wyniki (results oriented), oraz czy da się go śledzić (trackable). Literka „A” również skupia się na celu „osiągalnym” bardziej niż „ambitnym.”

Jak to wygląda w praktyce?

Typowy cel ucznia szkoły podstawowej lub średniej ale niezbyt „SMART-owy” czyli „mądry”, może wyglądać tak:

          W tym semestrze będę się lepiej uczył.

Hmmm… no fajnie, ale co to konkretnie oznacza? Jak? Czego? Ile?

Takie zdanie może być troszkę „mądrzejsze SMART-owo”:

          W tym semestrze otrzymam co najmniej 4 ze wszystkich klasówek z matematyki, a na większości kartkówek i z zadań domowych przynajmniej 5.

Ale to jeszcze nie jest cel SMART czyli „mądry”, gdyż nie zawiera planu działania ani sposobu zmierzenia postępów dążenia do osiągnięcia celu.

Jeszcze bardziej „SMART-owym” celem będzie taki opis:

          W tym semestrze, aby otrzymać co najmniej 4 z klasówek, a na większości kartkówek i z zadań domowych przynajmniej 5, uważnie przeczytam każde zadanie z matematyki, a co najmniej dwa dni przed klasówką przejrzę je jeszcze raz, by móc zapytać nauczyciela o element, którego jeszcze nie rozumiem. Zadanie domowe zrobię najpierw sam, a jeśli czegoś nie zrozumiem, poproszę o pomoc kolegę/koleżankę/rodziców. Następnie zbiorę wszystkie zadania z popełnionymi przeze mnie błędami i poproszę nauczyciela o wyjaśnienie tej kwestii. Każde wyjaśnienie przyczepię do tablicy korkowej nad biurkiem.

Taki SMART goal, taki „mądry cel” ma wszystkie potrzebne elementy by go osiągnąć. A przede wszystkim, cel został wytyczony przez samego ucznia! JA przeczytam, JA przejrzę, JA zapytam, JA zrobię, JA poproszę, JA zbiorę, JA przyczepię!

S = Specific konkretny większość klasówek 4, większość kartkówek i zadań domowych 5
M = Measurable wymierny zestaw ocen pokaże, czy „większość” jest 4 i 5?
A = Attainable osiągalny „większość” jest bardziej osiągalna niż „wszystkie” lub „tylko same 4 i 5”
R = Relevant, Rigorous, Realistic, and Results Focused istotny i przydatny, dokładny, realny, nastawiony na wyniki istotny (poprawię oceny) i przydatny (będę lepiej rozumieć), dokładny (zadania z matematyki) nastawiony na realne wyniki (na 4 i 5),
T = Timely and Trackable terminowy (ujęty w ramach czasowych) i dający się śledzić „w tym semestrze” (lub miesiącu X), „co najmniej 2 dni przed”; „najpierw”; „następnie”

Niełatwo napisać przejrzyste cele SMART. Ta umiejętność wymaga czasu oraz sprawdzenia czy zawiera wszystkie elementy. To jest szczególnie ważne dla uczniów na poziomie szkoły średniej, bo od nich stopniowo wymaga się coraz większej samodzielności i odpowiedzialności. Cel to wynik; to coś, co może się zmienić w wyniku jego osiągnięcia. Nie może być zbyt ambitny, bo będzie poza zasięgiem, i w rezultacie zniechęci ucznia do działania. Nie może być też za prosty, bo nie będzie stanowił wyzwania.

Cel SMART czyli „mądry cel” musi być realistyczny, ale też wymagający nieco wysiłku i skupienia by go osiągnąć. Dlatego taki cel wymaga czasowych ram i wymiernych kroków działania na drodze do wyników, by uczeń szkoły średniej sam mógł śledzić postępy i dokonywać niezbędnych korekt w działaniu, a młodszym uczniom mogą pomóc nauczyciele i rodzice.

W moich klasach uczniowie po mniej więcej trzech miesiącach weryfikują swoje „mądre cele” i korygują działanie.

SMARTgoalverif

Cel SMART dla ucznia

  • Specyficzny, konkretny
  • Mierzalny, wymierny
  • Ambitny, osiągalny
  • Realny, przydatny, dokładny, nastawiony na wyniki
  • Terminowy, dający się śledzić

Badania przeprowadzone przez zespół naukowy w 2010 roku w McGill University i Toronto University w Kanadzie ukazują ogromną korelację między konkretnymi celami stawianymi sobie przez studentów a ich osiągnięciami w nauce. Agile Coaching i wiele innych portali coachingowych skupia się na dorosłych osobach nadal potrzebujących wsparcia w stawianiu sobie celów i systematycznego dążenia do nich. A gdyby umiejętność wytyczania sobie „MĄDREGO” celu ćwiczyć już w szkole?

Może więc warto zaprosić swoich uczniów do postawienia sobie  „mądrego celu” i nauczyć ich odpowiedzialności za własne działanie?